ΕΝΟΤΗΤΑ 1η: Ταξίδια, τόποι, μεταφορικά μέσα

Με τι θα ασχοληθούμε:

• Πώς περιγράφουμε ένα πράγμα
• Πώς χρησιμοποιούμε τους χρόνους του ρήματος
• Πώς αφηγούμαστε μια ιστορία
• Πώς μιλάμε για το χτες, το σήμερα, το αύριο (χρόνοι ρημάτων, επιρρήματα, ουσιαστικά, σύνδεσμοι)
• Πώς φτιάχνουμε την περίληψη μιας ιστορίας
• Πώς γράφουμε μια ανακοίνωση
• Πώς χρησιμοποιούμε τους χρόνους του ρήματος

Κείμενα:

1. Ο θαλασσοπόρος (ποίημα), βλ. Ρίτα Μπούμη-Παπά στην ιστοσελίδα του ΕΚΕΒΙ
2. Τα ψάθινα καπέλα (λογοτεχνική περιγραφή), βλ. Μαργαρίτα Λυμπεράκη-Καραπάνου στην ιστοσελίδα του ΕΚΕΒΙ και Τα Ψάθινα καπέλα περίληψη εδώ
3. Ταξιδεύοντας με ελέφαντα (λογοτεχνική αφήγηση), βλ. Ιούλιος Βερν στην ιστοσελίδα του ΕΚΕΒΙ και Ο γύρος του κόσμου σε 80 ημέρες, εκδόσεις Ερευνητές

  4. Δύο μέρες στο βουνό (ανακοίνωση)

      (περιοδικό «Ερευνητές», Η Καθημερινή, τεύχος 207, 11/1/03) 

ΑΠΟΧΑΙΡΕΤΩΝΤΑΣ ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ

ΣΩΜΑ ΤΟΥ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΟΥ

Πάει καιρός που ακούστηκεν η τελευταία βροχή

Πάνω από τα μυρμήγκια και τις σαύρες
Τώρα ο ουρανός καίει απέραντος
Τα φρούτα βάφουνε το στόμα τους
Της γης οι πόροι ανοίγουνε σιγά σιγά
Και πλάι απ’ το νερό που στάζει συλλαβίζοντας
Ένα πελώριο φυτό κοιτάει κατάματα τον ήλιο.
Ποιος είναι αυτός που κείτεται στις πάνω αμμουδιές
Ανάσκελα φουμέρνοντας ασημοκαπνισμένα ελιόφυλλα
Τα τζιτζίκια ζεσταίνονται στ’ αυτιά του
Τα μυρμήγκια δουλεύουνε στο στήθος του
Σαύρες γλιστρούν στη χλόη της μασχάλης
Κι από τα φύκια των ποδιών του αλαφροπερνά ένα κύμα
Σταλμένο απ’ τη μικρή σειρήνα που τραγούδησε:

Ώ σώμα του καλοκαιριού, γυμνό, καμένο
Φαγωμένο από το λάδι κι από το αλάτι
Σώμα του βράχου και ρίγος της καρδιάς

(από το βιβλίο του Οδυσσέα Ελύτη ΗΛΙΟΣ Ο ΠΡΩΤΟΣ, Εκδόσεις Ίκαρος 1974)

Οδυσσέα Ελύτη, Η Παναγιά τα πέλαγα (κολάζ)

Θεόφιλου Χατζημιχαήλ, Ζίμπερ Άλτα Υπαρχεία Ιταλίας 

βλ. Ανθολόγιο Λογοτεχνικών κειμένων Ε΄-Στ΄Δημοτικού, ενότητα Εμείς και η φύση 

Δύο συ και τρία γω 
πράσινο πεντόβολο
μπαίνω μέσα στον μπαξέ
γεια σου κύριε μενεξέ.

Σιντριβάνι και νερό
και χαμένο μου όνειρο.
Τζίντζιρας τζιντζίρισε
το ροδάνι γύρισε.

Χοπ αν κάνω δεξιά
πέφτω πάνω στη ροδιά.
Χοπ αν κάνω αριστερά
πάνω στη βατομουριά.

Το `να χέρι μου κρατεί
μέλισσα θεόρατη
τ’ άλλο στον αέρα πιάνει
πεταλούδα που δαγκάνει

(από την ποιητική συλλογή του Οδυσσέα Ελύτη Ο ήλιος ο ηλιάτορας)

Κεφάλαιο 41: ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΠΟΣΟΣΤΟ

βλ. Ψηφιακό σχολείο εδώ

Πώς μετατρέπουμε ποσοστό σε δεκαδικό:

...και το αντίθετο:

Πώς μετατρέπουμε ποσοστό σε κλάσμα

75% =

...και το αντίθετο 3/4 =

ΕΝΟΤΗΤΑ 6η: Η ζωή σε άλλους τόπους

Με τι θα ασχοληθούμε:

• Με ποιον τρόπο προσπαθούμε να πείσουμε κάποιον ότι η άποψή μας είναι σωστή
• Με τις αιτιολογικές προτάσεις
• Με τους τοπικούς προσδιορισμούς
• Πώς δίνουμε πληροφορίες για μια χώρα
• Ποιος είναι ο ρόλος του ενεστώτα σε ένα κείμενο που πληροφορεί / περιγράφει

Κείμενα:

1. Ποιήματα με ζωγραφιές (ποιήματα)
2. Αυτόχθονες λαοί - Σπίτι μας είναι η γη (πληροφοριακό κείμενο–επιχειρηματολογική επιστολή)
3. Αιολική γη (λογοτεχνική αφήγηση)
4. Πορτογαλία (περιγραφή μέσα από πληροφοριακά κείμενα και εγκυκλοπαίδειες)

Γιώργου Σεφέρης: Ποιήματα με ζωγραφιές σε μικρά παιδιά



Τα λίμερικ (limerick) είναι ποιήματα σύντομα, σατιρικά ή απλώς κωμικά, "δίχως νόημα". Ξακουστά είναι εκείνα του Έντουαρντ Λιρ (Edward Lear), που το 1864 δημοσίευσε μια ποιητική συλλογή με λίμερικ, με τον τίτλο The book of nonsense.

Να ένα λίμερικ του Λιρ :

Υπήρχε ένας γέρος στο έλος

από τη φύση του ήταν ασήμαντος κι ανέμελος
καθισμένος σ' ένα πετραδάκι
τραγουδούσε δημοτικά σ' ένα βατραχάκι
αυτός ο διδακτικός γέρος στο έλος.

βλ. σε διαφάνειες εδώ

Στην Ελλάδα, πρώτος που αποπειράθηκε να γράψει λίμερικ είναι ο Γιώργος Σεφέρης. Μάλιστα, πήγε να αποδώσει τον όρο στα ελληνικά με τη λέξη "ληρολόγημα", συνδυάζοντας το όνομα του Λιρ με τη λέξη "λήρος", που σημαίνει τρελή κουβέντα, ασυνάρτητα λόγια. Το 1975 εξέδωσε μια συλλογή από λίμερικ, με τον τίτλο Ποιήματα με ζωγραφιές σε μικρά παιδιά.

Εδώ το πρώτο της συλλογής :

Ήταν μια κοπέλα από τη Σάμο

που έχωσε το δεξί της στην άμμο
και με τ' άλλο χέρι
εκρατούσε ένα αστέρι
ετούτη η κοπέλα απ' τη Σάμο.

Τα λίμερικ ομοιοκαταληκτούν συνήθως αα-ββ-α.

• Ο πρώτος στίχος περιέχει την παρουσίαση του πρωταγωνιστή
• Στον δεύτερο αποκαλύπτεται η ιδιότητά του.
• Στον τρίτο και τέταρτο έχουμε την πραγματοποίηση κάποιας ενέργειας.
• Ο πέμπτος στίχος είναι αφιερωμένος στην εμφάνιση ενός τελικού επιθέτου ή παραλόγου.

Τι λέτε; Γράφουμε λίμερικ;

Ήταν ένας αρκούδος από το Κογκό 
που έκανε συνέχεια: Όι, ο! 
και για να σταματήσει το όι, ό
πήγε στον ποταμό να πιει νερό
αυτός ο αρκούδος από το Κογκό.

Ήταν μια κυρία στη Βουλγαρία

που 'τανε χοντρή σαν τον καρχαρία

Ήταν τόσο χοντρή

 που 'σπασε του γιου της τη μηχανή

αυτή η κυρία από τη Βουλγαρία

Ήταν ένας άντρας απ' τη Μάνη

που 'δωσε τα αυγά του σε έναν τσομπάνη

κι αυτός έκανε ομελέτα

με ντομάτα και λίγη φέτα

και τα 'φαγε μαζί με τον άντρα απ' τη Μάνη 

Ήταν ένας σκύλος από τη Γαλλία

που γάβγιζε κι έκλαιγε σε όλη την Ασία

και του δώσαν ηρεμιστικό

και το μυαλό του έγινε σαν σύκο ζουμερό

αυτός ο σκύλος από τη Γαλλία

Ενότητα Β. Το φυσικό περιβάλλον

Κεφάλαιο 10o : Οι κλιματικές ζώνες της Γης

• Το κλίμα.
• Οι κλιματικές ζώνες της Γης.

βλ. διαφάνειες εδώ

Κλίμα: Με την έννοια κλίμα εννοούμε το σύνολο των μετεωρολογικών φαινομένων που λαμβάνουν χώρα σε μια συγκεκριμένη περιοχή για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα και τα οποία συνήθως επαναλαμβάνονται κατά περιόδους.

Ποιοι είναι οι παράγοντες που καθορίζουν το κλίμα σε έναν τόπο;

• η απόστασή του από τη θάλασσα

• το υψόμετρο του

•  ειδικές τοπικές συνθήκες

Ένας επιπλέον παράγοντας είναι και το γεωγραφικό πλάτος, η απόσταση δηλαδή της περιοχής από τον Ισημερινό. Όσο πιο κοντά είναι ένας τόπος στον Ισημερινό τόσο το κλίμα του είναι πιο θερμό, ενώ όσο πιο πολύ απέχει τόσο το κλίμα του γίνεται ψυχρότερο. Και αυτό συμβαίνει γιατί οι ακτίνες του Ήλιου πέφτουν κάθετα στις περιοχές γύρω από τον Ισημερινό και έτσι τις θερμαίνουν περισσότερο.

Δες διαδραστικά τη θερμοκρασία κάθε τόπου για κάθε μήνα του χρόνου
ΚΛΙΚ

Ας εξετάσουμε τις κλιματικές ζώνες της Γης.

Συγκεκριμένα διακρίνουμε:

• την τροπική ζώνη, που περιλαμβάνει τις περιοχές γύρω από τον Ισημερινό. Το κλίμα σε αυτές τις περιοχές είναι θερμό και υγρό, η θερμοκρασία είναι συνήθως πάνω από 20 βαθμούς Κελσίου και έχουμε δύο εποχές: μία περίοδο πολλών βροχών και μία περίοδο ξηρασίας. Η δε διάρκεια ημέρας και νύχτας είναι περίπου ίση

• τις πολικές ζώνες, που περιλαμβάνουν τις περιοχές που βρίσκονται στους πόλους. Το κλίμα χαρακτηρίζεται από χαμηλές θερμοκρασίες σε όλη τη διάρκεια του έτους(-10 β. κατά μέσο όρο) και ελάχιστες βροχές. Το καλοκαίρι είναι σύντομο και ψυχρό και η μέρα διαρκεί 6 μήνες όσο και η νύχτα.

• τις εύκρατες ζώνες, που περιλαμβάνουν τις περιοχές που βρίσκονται ανάμεσα στον Ισημερινό και τους πόλους. Χαρακτηρίζονται από αυξομειώσεις της θερμοκρασίας ανάλογα με τις εποχές. Ο χειμώνας συνήθως είναι βαρύς και το καλοκαίρι θερμό. Η δε μέρα είναι μεγαλύτερη από τη νύχτα το καλοκαίρι και μικρότερη το χειμώνα.

Πρόσεξε: Οι παράλληλοι κύκλοι που καθορίζουν τις κλιματικές ζώνες είναι:

Ο Τροπικός του Καρκίνου, ο Τροπικός του Αιγόκερω, ο Βόρειος Πολικός και ο Νότιος Πολικός

Οι κλιματικές ζώνες της γης

Κάνε κλικ πάνω στην κλιματική ζώνη που σου ζητάει το πρόγραμμα. Αν δε θυμάσαι καλά, η εφαρμογή θα σε βοηθήσει δίνοντας τις απαραίτητες πληροφορίες.

Κεφάλαιο 21: ΙΣΟΔΥΝΑΜΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ


Ισοδύναμο κλάσμα γίνεται είτε με πολλαπλασιασμό των δυο όρων του κλάσματος είτε με διαίρεση π. χ.

Εξάσκηση
Βρες και βάλε το ανάγωγο κλάσμα που ταιριάζει ΚΛΙΚ

Κεφάλαιο 20: ΤΟ ΚΛΑΣΜΑ ΩΣ ΑΚΡΙΒΕΣ ΠΗΛΙΚΟ ΔΙΑΙΡΕΣΗΣ




Σκέψου πόσο εύκολα μετατρέπουμε κλάσμα σε δεκαδικό:

Άρα 75/100 = 0,75

ή με απλή διαίρεση, τέλεια ( 4/8 = 0, 5) ή ατελής ( 1/3 = 0,33...)

Εξασκήσου... παίζοντας

Με τα βελάκια μπορείς να αλλάζεις τον αριθμητή ή τον παρονομαστή
και δίπλα το κλάσμα αυτόματα να μετατρέπεται σε δεκαδικό αριθμό.
Μπορείς, επίσης, να φτιάξεις το δικό σου κλάσμα στο πλαίσιο κάτω δεξιά
και να το μετατρέψεις σε δεκαδικό αριθμό πατώντας το "calculate".