ΦΩΣ-Κεφάλαιο 5ο ΠΩΣ ΒΛΕΠΟΥΜΕ

 βλ. Ιστολόγιο Αρβανιτίδης Θεόδωρος, δάσκαλος ΕΔΩ

ΦΩΣ-Κεφάλαιο 4ο ΤΟ ΜΑΤΙ ΜΑΣ

 βλ. Ιστολόγιο Αρβανιτίδης Θεόδωρος, δάσκαλος ΕΔΩ

ΦΩΣ-Κεφάλαιο 3ο ΜΙΑ ΑΠΛΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΗ ΜΗΧΑΝΗ

 

βλ. Ιστολόγιο Αρβανιτίδης Θεόδωρος, δάσκαλος ΕΔΩ

ΦΩΣ-Κεφάλαιο 2ο ΦΩΣ ΚΑΙ ΧΡΩΜΑΤΑ

 βλ. ιστολόγιο Αρβανιτίδης Θεόδωρος ΕΔΩ

Το λευκό φως, όταν περάσει μέσα από ένα διαφανές υλικό (π.χ. πρίσμα), αναλύεται σε 7 διαφορετικά χρώματα: το κόκκινο, το πορτοκαλί, το κίτρινο, το πράσινο, το γαλάζιο, το μπλε και το μοβ. Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται ανάλυση του λευκού φωτός.

Η ΣΥΝΘΕΣΗ ΤΟΥ ΛΕΥΚΟΥ ΦΩΤΟΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΕΠΙΤΕΥΧΘΕΙ ΑΝ ΧΡΩΜΑΤΙΣΟΥΜΕ ΕΝΑ ΔΙΣΚΟ ΜΕ ΤΑ 7 ΧΡΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΓΥΡΙΣΟΥΜΕ ΓΡΗΓΟΡΑ, ΟΠΟΤΕ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΒΛΕΠΟΥΜΕ ΕΙΝΑΙ Η ΕΝΤΥΠΩΣΗ ΤΟΥ ΛΕΥΚΟΥ ΦΩΤΟΣ. Ο ΔΙΣΚΟΣ ΑΥΤΟΣ ΟΝΟΜΑΖΕΤΑΙ ΔΙΣΚΟΣ ΤΟΥ ΝΕΥΤΩΝΑ.

ΦΩΣ-Κεφάλαιο 1ο ΔΙΑΘΛΑΣΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ

 

Βλ. ιστολόγιο Αρβανιτίδης Θεόδωρος ΕΔΩ

Όταν το φως συναντά μια λεία επιφάνεια ανακλάται ενώ όταν συναντά μια τραχιά επιφάνεια διαχέεται. Επίσης όταν συναντά μια σκουρόχρωμη επιφάνεια, μεγάλο μέρος του απορροφάται.

Τι θα γίνει όμως αν πέσει σε ένα διαφανές σώμα π. χ. όταν πέφτει στην επιφάνεια ενός υγρού ή ενός γυαλιού;

ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΣΜΟΣ-Κεφάλαιο 4ο Από τον μαγνητισμό στον ηλεκτρισμό- Η ηλεκτρογεννήτρια

  

βλ. Ιστολόγιο Αρβανιτίδης Θεόδωρος δάσκαλος ΕΔΩ

Το ταξίδι της ηλεκτρικής ενέργειας

ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΣΜΟΣ-Κεφάλαιο 3ο Από τον ηλεκτρισμό στον μαγνητισμό- Ο ηλεκτρομαγνήτης

 

βλ. https://atheo.gr/yliko/fst/p/9,3/index.html 

Εφαρμογή ηλεκτρομαγνήτη είναι και ο ηλεκτρομαγνητικός διακόπτης (ρελέ).

Όταν ο ηλεκτρομαγνήτης διαρρέεται από ρεύμα, αποκτά μαγνητικές ιδιότητες με αποτέλεσμα να έλκει το σιδηρομαγνητικό έλασμα και ο διακόπτης να κλείνει.

Όταν ο ηλεκτρομαγνήτης δε διαρρέεται από ρεύμα, το σιδηρομαγνητικό έλασμα επανέρχεται στην αρχική του θέση και ο διακόπτης ανοίγει.

Χρησιμοποιείται σε συσκευές τηλεφώνου, ανελκυστήρες και συσκευές αυτοματισμού.

Εντυπωσιακή εφαρμογή ηλεκτρομαγνητών είναι τα εναέρια τρένα που κινούνται χωρίς να ακουμπούν στις ράγες αφού απέχουν από αυτές 1 εκατοστό. Αυτό συμβαίνει λόγω της άπωσης των όμοιων μαγνητικών πόλων που υπάρχουν στο πάνω μέρος της τροχιάς και στο κάτω μέρος του τρένου. Τα τρένα αυτά μπορεί να αναπτύσσουν ταχύτητα που ξεπερνά τα 500km/h.

Ένας ηλεκτρομαγνήτης αποκτά μαγνητικές ιδιότητες όσο διαρρέεται από ηλεκτρικό ρεύμα. Αυτήν την ιδιότητα εκμεταλλεύεται ο άνθρωπος με τους ηλεκτρομαγνητικούς γερανούς, με τους οποίους ανυψώνονται βαριά μεταλλικά αντικείμενα που αποτελούνται από σιδηρομαγνητικά υλικά. Έτσι ανυψώνονται αυτοκίνητα σε μάντρες, ή σίδερα σε χωματερές. 

Ο χειριστής του τεράστιου αυτού ηλεκτρομαγνήτη θα πρέπει να διακόψει την  παροχή ηλεκτρικού ρεύματος, ώστε ο ηλεκτρομαγνήτης να πάψει να έχει μαγνητικές ιδιότητες και να πέσουν τα σίδερα.

Το κουδούνι λειτουργεί εξαιτίας του ηλεκτρομαγνητισμού. Με τη βοήθεια του διακόπτη κλείνει το κύκλωμα που τροφοδοτεί με ρεύμα το πηνίο, στο εσωτερικό του οποίου είναι τοποθετημένος σίδηρος (ηλεκτρομαγνήτης). Έτσι ο ηλεκτρομαγνήτης, αφού διαρρέεται από ρεύμα, αποκτά μαγνητικές ιδιότητες με αποτέλεσμα να έλκει το σιδηρομαγνητικό έλασμα, του οποίου το άκρο αποτελείται από μια μεταλλική σφύρα που εκτελεί κρούσεις στο κουδούνι.

Όταν όμως το έλασμα έλκεται από τον ηλεκτρομαγνήτη, το κύκλωμα ανοίγει και διακόπτεται η ροή του ρεύματος στο κύκλωμα, άρα και στον ηλεκτρομαγνήτη. Έτσι ο ηλεκτρομαγνήτης παύει να έχει μαγνητικές ιδιότητες και να έλκει το έλασμα, το οποίο επιστρέφει στη θέση του και ξανακλείνει το κύκλωμα που διαρρέεται ξανά από ρεύμα κ.ό.κ.

https://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/8572

Οι μαγνητικές ιδιότητες των μόνιμων μαγνητών οφείλονται στον τρόπο κίνησης των ηλεκτρονίων γύρω από τους πυρήνες στα άτομα των υλικών αυτών. 

Στους ηλεκτρομαγνήτες, οι μαγνητικές ιδιότητες οφείλονται επίσης στην κίνηση ηλεκτρονίων, και συγκεκριμένα των ελεύθερων ηλεκτρονίων του μεταλλικού αγωγού. Τα ελεύθερα ηλεκτρόνια κινούνται κατά μήκος του μεταλλικού αγωγού, άρα κινούνται κυκλικά γύρω από τη σιδερένια ράβδο στο εσωτερικό του πηνίου. Μόνο που στην  περίπτωση του ηλεκτρομαγνήτη η κίνηση των ελεύθερων ηλεκτρονίων διαρκεί μόνο όσο η πηγή είναι συνδεδεμένη στο κύκλωμα. 

Συμπεραίνουμε πως σε κάθε περίπτωση, οι μαγνητικές ιδιότητες, μόνιμες ή προσωρινές, οφείλονται πάντα στην κίνηση των ηλεκτρικών φορτίων.

https://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/8575

ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΣΜΟΣ-Κεφάλαιο 2ο Ο Μαγνήτης προσανατολίζεται

 

και ιστολόγιο https://atheo.gr/yliko/fst/p/9,2/index.html

και https://anoixtosxoleio.weebly.com/etalambdaepsilonkappataurhoomicronmualphagammanuetatauiotasigmamu972sigmaf.html

Συμπέρασμα:

Ένας μαγνήτης ή μια μαγνητική βελόνα που μπορεί να περιστρέφεται ελεύθερα παίρνει πάντα τη διεύθυνση Βορράς - Νότος. Ο πόλος του μαγνήτη που δείχνει στον Βορρά λέγεται βόρειος μαγνητικός πόλος.

ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΣΜΟΣ-Κεφάλαιο 1ο Ο Μαγνήτης

 

Βλ. Ιστολόγιο https://atheo.gr/yliko/fst/p/9,1/index.html

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ-Κεφάλαιο 1ο Ένας ακούραστος μυς-η καρδιά

 

βλ παρουσίαση σε διαφάνειες εδώ

βλ. βίντεο ιστολόγιο ΕΔΩ

και ιστολόγιο http://daskalosa.eu/physics_st/st_fysika_08_kykloforiko_systima.html

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ- Κεφάλαιο 1ο Η αναπνοή

 

Όπως όλοι οι οργανισμοί, έτσι και ο άνθρωπος χρειάζεται οξυγόνο.

Με κάθε αναπνοή εισπνέουμε αέρα, εφοδιάζοντας τον οργανισμό μας με το απαραίτητο οξυγόνο, ενώ ταυτόχρονα με κάθε εκπνοή μας αποβάλλουμε διοξείδιο του άνθρακα στο περιβάλλον.
Χωρίς να αναπνέουμε, δεν μπορούμε να αντέξουμε περισσότερο από μερικά δευτερόλεπτα.

βλ. παρουσίαση εδώ https://atheo.gr/yliko/fst/p/7,1/index.html

βλ ιστολόγιο http://daskalosa.eu/physics_st/st_fysika_07_anapneystiko_systima.html#anapnoi

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ- Κεφάλαιο 2ο Αναπνοή και υγεία

 

βλ παρουσίαση εδώ https://atheo.gr/yliko/fst/p/7,2/index.html

βλ ιστολόγιο http://daskalosa.eu/physics_st/st_fysika_07_anapneystiko_systima.html#anapnoi_kai_ygeia

ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Κεφάλαιο 2ο Η ανάπτυξη του εμβρύου

 

βλ το μάθημα σε διαφάνειες εδώ

https://www.slideshare.net/xristoasxar/13-2-94886582

και εδώ

https://atheo.gr/yliko/fst/p/13,2/index.html

ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Κεφάλαιο 1ο Η αρχή της ζωής

βλ. το μάθημα σε διαφάνειες εδώ

 https://atheo.gr/yliko/fst/13,1/index.html

και περισσότερα βίντεο ιστολόγιο ΕΔΩ

ΕΜΒΙΑ-ΑΒΙΑ Κεφάλαιο 2ο Το κύτταρο

βλ. ιστολόγιο

http://daskalosa.eu/physics_st/st_fysika_03_embia-abia.html

Το κύτταρο είναι η μικρότερη μονάδα που μπορεί να τρέφεται, να αναπνέει, να αναπαράγεται κτλ., να εμφανίζει δηλαδή τα χαρακτηριστικά της ζωής. Γι’ αυτό τον λόγο το κύτταρο χαρακτηρίζεται ως η βασική μονάδα της ζωής. Όπως ένα κτίριο αποτελείται από πολλά τούβλα, έτσι και ένα φυτό ή ζώο αποτελείται από πολλά μικροσκοπικά κύτταρα. Γι’ αυτό οργανισμοί όπως τα φυτά και τα ζώα ονομάζονται πολυκύτταροι. Yπάρχουν όμως και μονοκύτταροι οργανισμοί, όπως η αμοιβάδα, που αποτελούνται από ένα μόνο κύτταρο. Οι οργανισμοί αυτοί είναι ορατοί μόνο με το μικροσκόπιο.

ΕΜΒΙΑ-ΑΒΙΑ Κεφάλαιο 1ο Χαρακτηριστικά της ζωής

βλ. ιστολόγια:

 https://anoixtosxoleio.weebly.com/904mubetaiotaalpha---902betaiotaalpha.html

http://daskalosa.eu/physics_st/st_fysika_03_embia-abia.html

Οι ζωντανοί οργανισμοί (έμβια) εμφανίζουν χαρακτηριστικές λειτουργίες: Κινούνται, αναπαράγονται, αναπτύσσονται, τρέφονται, αναπνέουν και αντιδρούν σε ερεθίσματα:

ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ: Η δημιουργία απογόνων.

ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Η διαδικασία εξέλιξης και ωρίμανσης ενός οργανισμού μέχρι την ολοκλήρωση του κύκλου ζωής του. Τα ζώα αναπτύσσονται μέχρι να πάρουν την τελική μορφή τους, ενώ τα φυτά αναπτύσσονται σε όλη τη διάρκεια της ζωής τους.

ΔΙΑΤΡΟΦΗ: Είναι η διαδικασία πρόσληψης τροφής. Έτσι ο ζωντανός οργανισμός εξασφαλίζει την ενέργεια που του χρειάζεται.

ΑΝΑΠΝΟΗ: Οι περισσότεροι οργανισμοί προσλαμβάνουν οξυγόνο για να γίνει η καύση των τροφών και να απελευθερωθεί η ενέργεια που υπάρχει σε αυτές.

ΕΡΕΘΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ: Για να επιβιώσουν οι ζωντανοί οργανισμοί αντιδρούν στα ερεθίσματα του περιβάλλοντος.

ΚΙΝΗΣΗ: Είναι η μετακίνηση ενός οργανισμού από τόπο σε τόπο για διάφορους λόγους (αναζήτηση τροφής, προφύλαξη από κίνδυνο). Τα ζώα μπορούν και μετακινούνται από τόπο σε τόπο ενώ και τα φυτά κινούν τα φύλλα τους προς το φως.

ENOTHTA 9 ΒΙΒΛΙΟ Ε΄ΔΗΜ: ΜΗΧΑΝΙΚΗ

 ΚΕΦ. 9.9: Η υδροστατική πίεση

ΔIΔAKTIKOI ΣTOXOI:

• Να αναφέρουν οι μαθητές πειραματικά ότι τα υγρά λόγω  του βάρους τους δημιουργούν πίεση.
• Να αναφέρουν οι μαθητές ότι την πίεση που δημιουργείται στα υγρά λόγω του βάρους τους την ονομάζουμε υδροστατική.
• Να διαπιστώσουν οι μαθητές πειραματικά ότι η υδροστατική πίεση αυξάνεται, όσο μεγαλώνει το βάθος. 

βλ. Δάσκαλος Κ εδώ

βλ το μάθημα σε διαφάνειες στο βίντεο

Κάθε υγρό, όταν ηρεμεί, δημιουργεί στο εσωτερικό του πίεση εξαιτίας του βάρους του, που ονομάζεται υδροστατική πίεση.

Το σώμα που είναι βυθισμένο σε κάποιο υγρό, δέχεται σε όλα τα σημεία του μια πίεση από το υγρό.

Πίεση δέχονται επίσης από το υγρό τόσο τα τοιχώματα όσο και ο πυθμένας του δοχείου.

Τώρα μπορούμε να καταλάβουμε γιατί πονούν τα αυτιά μας όταν κάνουμε βουτιές (ασκείται υδροστατική πίεση στο τύμπανο του αυτιού μας, ανάλογα με το βάθος)

Καταλαβαίνουμε γιατί τα φράγματα κατασκευάζονται έτσι ώστε να έχουν παχύτερα τοιχώματα στη βάση από ότι στην κορυφή του (όσο μεγαλύτερο το βάθος, τόσο μεγαλύτερη η υδροστατική πίεση)

ENOTHTA 9 ΒΙΒΛΙΟ Ε΄ΔΗΜ: ΜΗΧΑΝΙΚΗ

 ΚΕΦ. 9.10: Η ατμοσφαιρική πίεση

ΔIΔAKTIKOI ΣTOXOI:

• Να αναφέρουν οι μαθητές ότι ο αέρας λόγω του βάρους του προκαλεί πίεση.
• Να αναφέρουν οι μαθητές ότι την πίεση που δημιουργείται στον αέρα λόγω του βάρους του την ονομάζουμε ατμοσφαιρική.

βλ το μάθημα σε διαφάνειες εδώ

βλ. Δάσκαλος Κ. εδώ
βλ. πείραμα εδώ

Η ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΠΙΕΣΗ

Όπως τα υγρά, έτσι και ο ατμοσφαιρικός αέρας δημιουργεί πίεση στο εσωτερικό του λόγω του βάρους του. Η πίεση αυτή ονομάζεται ατμοσφαιρική.
Η ατμοσφαιρική πίεση που δέχεται ένα σώμα εξαρτάται από την απόσταση του σώματος από την επιφάνεια της γης.
Όσο αυξάνεται το ύψος στο οποίο βρίσκεται το σώμα τόσο μικρότερο είναι το βάρος του στρώματος του αέρα που βρίσκεται πάνω από αυτό και, επομένως, τόσο πιο μικρή είναι η ατμοσφαιρική πίεση.
Στην επιφάνεια της θάλασσας λέμε ότι η ατμοσφαιρική πίεση είναι ίση με 1 ατμόσφαιρα. Σε ένα ψηλό βουνό, η πίεση που ασκεί η ατμόσφαιρα είναι μικρότερη απ' ότι στην επιφάνεια της θάλασσας.

Όταν τραβήξουμε τον αέρα από ένα καλαμάκι που είναι βυθισμένο σε ένα ποτήρι γεμάτο αναψυκτικό, το αναψυκτικό θα αρχίσει να ανεβαίνει στο καλαμάκι, γιατί δεν δέχεται πίεση από τον αέρα από αυτή την άκρη. Αν αφήσουμε το χέρι μας αυτόματα θα εισχωρήσει αέρας και το αναψυκτικό θα πέσει στο ποτήρι. Επίσης το ίδιο γίνεται και όταν ρουφάμε αναψυκτικό με καλαμάκι 

Τα αερόστατα μεγαλώνουν καθώς ανεβαίνουν ψηλά στην ατμόσφαιρα, αφού δέχεται μικρότερη πίεση από την ατμόσφαιρα με αποτέλεσμα το αέριο που περιέχει το μπαλόνι να καταλαμβάνει περισσότερο χώρο και ο όγκος του να αυξάνεται.

Η ΠΙΕΣΗ

 ΚΕΦ. 9.8: Η Πίεση

ΔIΔAKTIKOI ΣTOXOI:

• Να αναφέρουν οι μαθητές ότι η πίεση εξαρτάται από τη δύναμη που ασκείται σε ένα σώμα, καθώς και από το μέγεθος της επιφάνειας επαφής.

Η ΠΙΕΣΗ

Όταν στην επιφάνεια ενός σώματος ασκείται μια δύναμη, τότε λέμε ότι το σώμα δέχεται πίεση. Η πίεση (P) δημιουργείται όταν μια δύναμη ασκείται κάθετα πάνω σε μια επιφάνεια και εκφράζει το μέτρο της δύναμης ανά μονάδα επιφάνειας.

Μονάδα μέτρησης της πίεσης είναι το 1 N/m2 (Νιούτον ανά τετραγωνικό μέτρο)

Από τον πιο πάνω τύπο μπορούμε να καταλάβουμε και ποιοι είναι οι παράγοντες από τους οποίους εξαρτάται η πίεση που δέχεται μια επιφάνεια:

• από τη δύναμη που ασκείται στην επιφάνεια (όσο πιο μεγάλη είναι η δύναμη που ασκείται σε μια επιφάνεια, τόσο πιο μεγάλη είναι η πίεση που δέχεται).
• από το εμβαδόν της επιφάνειας πάνω στην οποία ασκείται η δύναμη (όσο μεγαλύτερο είναι το εμβαδόν της επιφάνειας πάνω στην οποία ασκείται η δύναμη, τόσο πιο μικρή είναι η πίεση που δέχεται).

βλ το μάθημα σε διαφάνειες ΕΔΩ

ENOTHTA 9 ΒΙΒΛΙΟ Ε΄ΔΗΜ: ΜΗΧΑΝΙΚΗ

 ΚΕΦ. 9.7: Τριβή-Επιθυμητή ή ανεπιθύμητη;

ΔIΔAKTIKOI ΣTOXOI:

• Να διακρίνουν οι μαθητές περιπτώσεις στις οποίες η τριβή είναι επιθυμητή και περιπτώσεις στις οποίες είναι ανεπιθύμητη.
• Να προτείνουν οι μαθητές τρόπους με τους οποίους μπορούμε να αυξήσουμε ή να μειώσουμε την τριβή.

βλ. παρουσίαση κλικ

https://atheo.gr/yliko/fe/p/9,7/index.html

Τετράδιο εργασιών κλικ

https://atheo.gr/yliko/fe/pdf/9,7.pdf