Κεφάλαιο 38ο: Οι κάτοικοι και τα κράτη της Αφρικής

• οι κάτοικοι της Αφρικής και τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν.
• τα κράτη της Αφρικής.

Η Αφρική περιλαμβάνει 55 κράτη που κατανέμονται σε τρεις περιοχές, ανάλογα με το κλίμα, το έδαφος και τις φυλές που τις κατοικούν:





Στην αναπτυγμένη βόρεια Αφρική, στην αραιοκατοικημένη κεντρική Αφρική και στην "πολύπαθη" κατά την περίοδο των φυλετικών διακρίσεων, νότια Αφρική.
Στη βόρεια Αφρική κατοικούν κυρίως φυλές Αράβων της λευκής φυλής και είναι μουσουλμάνοι.

 

Εδώ αναπτύχθηκε ο σπουδαίος αρχαίος πολιτισμός των Αιγυπτίων. Ο πολιτισμός τους δε δέχτηκε καμιά επιρροή από ευρωπαϊκό πολιτισμό και άφησαν μεγάλη προσφορά στην ανθρωπότητα με μνημεία, όπως τις πυραμίδες ή με εφευρέσεις όπως το γυαλί, το πρώτο άρμα με τροχούς κλπ.

  

Επίσης κείμενα της ιερογλυφικής γραφής με πληροφορίες για την εποχή τους που σώζονται πολλά στη βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας.

Η (νέα) βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας

ΚΛΙΚ

Μια πόλη, η Αλεξάνδρεια που έχει κοινούς δεσμούς με την Ελλάδα, αφού ιδρύθηκε από το Μέγα Αλέξανδρο το 331 π. Χ. και υπήρξε πολιτιστικό και πνευματικό κέντρο της Μεσογείου για πολλά χρόνια. Επίσης λόγω του εμπορίου υπήρχε έντονη επιρροή ανάμεσα στην Ελλάδα και την Αίγυπτο. Συνδετικός κρίκος των δύο χωρών θα μπορούσε να θεωρηθεί και ο ποιητής Κωνσταντίνος Καβάφης. Γεννήθηκε και έζησε τα πρώτα χρόνια στην Αλεξάνδρεια. Μάλιστα στα ιστορικά του ποιήματα η Αλεξάνδρεια κατέχει εξέχουσα θέση, εμπνεόμενος κυρίως από την ελληνιστική περίοδό της.

Οι κάτοικοι της βόρειας Αφρικής ασχολούνται με την εκμετάλλευση των φυσικών πόρων, κυρίως με το πετρέλαιο της Σαχάρας και της Ερυθράς θάλασσας. Αν και σήμερα στην έρημο ζουν λίγοι Βεδουίνοι, σιγά σιγά και αυτοί εγκαταλείπουν τη νομαδική ζωή και μετακινούνται στις πόλεις για εύρεση εργασίας.


 

Στην Κεντρική Αφρική, οι λαοί ανήκουν στη μαύρη φυλή, είναι μουσουλμάνοι, χριστιανοί και ανιμιστές και είναι επηρεασμένοι από την αποικιοκρατία των Ευρωπαίων, στην Αραβία και την Ινδία.

 

Οι περισσότερες χώρες είναι οικονομικά φτωχές και μαστίζονται από επιδημίες (AIDS), την έλλειψη νερού και φαρμάκων με αποτέλεσμα να κινδυνεύουν με αφανισμό παρά το μεγάλο αριθμό γεννήσεων ανά χρόνο. Οι χώρες αυτές είναι γνωστές και ως "χώρες του τρίτου κόσμου".

Δες την παρακάτω παρουσίαση και σκέψου τη ζωή των παιδιών σε αυτές τις περιοχές, και σύγκρινέ την με τη δική σου ζωή.

ΚΛΙΚ

Στη Νότια Αφρική, μέχρι τα μέσα του 17ου αιώνα, έμεναν μόνο λίγοι μαύροι ιθαγενείς.

  

 Όταν όμως ανακαλύφθηκε ότι τα μέρη αυτά διαθέτουν σημαντικό φυσικό πλούτο, εγκαταστάθηκαν Ευρωπαίοι (Ολλανδοί, Γάλλοι, Άγγλοι κλπ) προκειμένου να εκμεταλλευτούν το φυσικό αυτό πλούτο. Έτσι οι ιθαγενείς χρησιμοποιήθηκαν σαν δούλοι στη γη τους από τους αποίκους.

Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο οι χώρες στη Νότια Αφρική κατά των φυλετικών διακρίσεων και πλέον μετά από συνεχείς αγώνες είναι ανεξάρτητες, αν και λόγω της πολιτικής τους αστάθειας και των εμφυλίων συγκρούσεων δεν έχουν αναπτυχθεί πλήρως.

ΑΦΡΙΚΗ

ΚΛΙΚ

ΑΦΡΙΚΗ - ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ(βρες τα κράτη)
ΚΛΙΚ

ΓΙΑ ΤΟ ΑΠΑΡΤΧΑΪΝΤ βλ. εδώ 

Κεφάλαιο 37ο: Η θέση και το φυσικό περιβάλλον της Αφρικής

• η θέση της Αφρικής στον παγκόσμιο χάρτη.
• τα κυριότερα στοιχεία του φυσικού της περιβάλλοντος

Η Αφρική βρίσκεται κυρίως στην τροπική ζώνη.



 

Βρέχεται βόρεια από τη Μεσόγειο θάλασσα, δυτικά από τον Ατλαντικό Ωκεανό και ανατολικά από την Ερυθρά θάλασσα, την Αραβική θάλασσα και τον Ινδικό Ωκεανό. Ο Ινδικός Ωκεανός βρέχει και νότια την Αφρική.
  

 Η Αφρική χωρίζεται από την Ευρώπη με τη Μεσόγειο θάλασσα και τον πορθμό του Γιβραλτάρ
 

 Η Αφρική είναι ένα τεράστιο οροπέδιο το οποίο καταλήγει στη θάλασσα δημιουργώντας έτσι απόκρημνες ακτές οι οποίες δεν ήταν καθόλου εύκολα προσβάσιμες για εξερεύνηση και αυτό ήταν ένας από τους λόγους που το εσωτερικό της Αφρικής άργησε να εξερευνηθεί.
Η Αφρική είναι η πιο αραιοκατοικημένη ήπειρος της Γης αφού οι έρημοι και οι ημιέρημοι κάνουν αρκετά δύσκολη τη διαβίωση σε αυτή τη χώρα.
Η Αφρική δε διακρίνεται για τη μορφολογία του εδάφους της. Το ηπειρωτικό ανάγλυφο δε παρουσιάζει μεγάλη ποικιλία και συγκεκριμένα στο κέντρο της υπάρχουν μικροί ορεινοί όγκοι, ενώ στην περιφέρεια συναντάμε μικρά και μεγάλα όρη, πολλά από τα οποία είναι ηφαίστεια.



 

Το ψηλότερο βουνό της Αφρικής είναι το ηφαιστειογενές Κιλιμάντζαρο (5895 μ.), βρίσκεται κοντά στον Ισημερινό και σχεδόν πάντα οι κορυφές του είναι σκεπασμένες με χιόνι, όχι όμως σε τέτοια ποσότητα όπως στα παλαιότερα χρόνια, λόγω της αύξησης της θερμότητας.
 
 Άλλα ηφαιστειογενή βουνά είναι το όρος Κένυα, το Ρουβενζόρι κλπ. Η μοναδική μεγάλη οροσειρά είναι ο Άτλας που βρίσκεται ΒΑ και εκτείνεται από τον Ατλαντικό έως τις ακτές της Μεσογείου.
 



 

O μεγαλύτερος ποταμός της Αφρικής αλλά και του κόσμου (μήκος) είναι ο Νείλος που αποτελεί πηγή ζωής για τους Αιγύπτιους και για να εκμεταλλευτούν το νερό του, έχουν κατασκευάσει ένα μεγάλο φράγμα, το γνωστό φράγμα του Ασουάν.
 


Πηγάζει νότια του Ισημερινού και εκβάλλει στη Μεσόγειο θάλασσα σχηματίζοντας ένα εύφορο "δέλτα".

Καταλαβαίνεις λοιπόν γιατί ο Νείλος λατρεύτηκε στην αρχαιότητα από τους Αιγύπτιους και σαν "Θεός";

Άλλοι σπουδαίοι ποταμοί είναι: ο Νίγηρας, ο Κόνγκο, ο Σενεγάλης, ο Ζαμβέζης κ. ά.

 

 

ΠΑΙΧΝΙΔΙ ...ΠΟΤΑΜΩΝΚΛΙΚ

Γνωστές λίμνες της Αφρικής είναι η Τανγκανίκα, η Βικτόρια (2η στον κόσμο σε έκταση με γλυκό νερό), η Νυάσσα, η Τσαντ κ. ά.

• Παρατήρησε στην παρακάτω εικόνα ότι το ίδιο φαινόμενο με τον πάγο στο Κιλιμάντζαρο παρατηρείται και στη λίμνη Τσαντ.

 

ΠΑΙΧΝΙΔΙ ...ΝΕΡΩΝ ΣΤΗΝ ΑΦΡΙΚΗ    ΚΛΙΚ

ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΟΥ ΑΝΑΓΛΥΦΟΥ ΑΦΡΙΚΗΣΚΛΙΚ

Η Αφρική επίσης είναι πλούσια σε κοιτάσματα πολύτιμων μετάλλων, όπως χρυσός και διαμάντια ορυκτά καύσιμα όπως πετρέλαιο, άνθρακα και φυσικό αέριο αλλά και διάφορα άλλα μεταλλεύματα όπως σίδηρο, χαλκό κλπ. 

Ο ορυκτός αυτός πλούτος όμως  παραμένει αναξιοποίητος εξαιτίας της έλλειψης τεχνογνωσίας και οικονομικών πόρων των κατοίκων.

Γι αυτό το λόγο δυτικές ευρωπαϊκές χώρες της Ευρώπης (Αγγλία, Γαλλία κ.ά) ίδρυσαν αποικίες με σκοπό την εκμετάλλευση του ορυκτού αυτού πλούτου.

• Παρατήρησε στην παρακάτω εικόνα ποια ευρωπαϊκά κράτη είχαν αποικίες στην Αφρική

 

 Η ύπαρξη πολύτιμων μετάλλων ήταν επίσης και ένας λόγος που ο άνθρωπος κατέστρεψε το φυσικό περιβάλλον αφού άνοιξε πολλά ορυχεία. Βέβαια υπάρχουν και άλλοι λόγοι όπως η παράνομη υλοτομία για την εκμετάλλευση της ξυλείας ή για τη δημιουργία γεωργικών εκτάσεων, οι επεμβάσεις του ανθρώπου στο έδαφος (διάνοιξη  δρόμων, κατασκευή φραγμάτων κ. ά.) με συνέπεια η χλωρίδα και η πανίδα να έχει εξαφανιστεί ή να κινδυνεύει να εξαφανιστεί. Μοναδική "όαση" τα τεράστια εθνικά πάρκα που έχουν δημιουργήσει κάποιες χώρες για την προστασία της άγριας πανίδας, όπου οι τουρίστες μπορούν να κάνουν σαφάρι και να δουν τα ζώα στο φυσικό τους περιβάλλον.

 

 

 Το εκπληκτικό Μουσείο του ΚαΐρουΚΛΙΚ

Η Πυραμίδα του Χέοπα

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Κεφάλαιο 36ο: Οι κάτοικοι της Ασίας

• ­ η καταγωγή, οι γλώσσες, οι θρησκείες, ο πολιτισμός και το βιοτικό επίπεδο των κατοίκων της Ασίας.

βλ. παρουσίαση σε διαφάνειες The children of Asia εδώ

Στην Ασία αναπτύχθηκαν σπουδαίοι αρχαίοι πολιτισμοί. Κυρίως στη Μεσοποταμία, την Κίνα και την Ινδία. Επίσης ιδρύθηκαν και εξαπλώθηκαν πολλές θρησκείες, ομιλούνται πολλές γλώσσες και κατοικούν όλες οι φυλές του κόσμου. Οι ασιατικοί λαοί διαφέρουν μεταξύ τους σε πολλούς τομείς: στη φυλή, στη θρησκεία, στη γλώσσα, στα ήθη και έθιμα, στην καθημερινή ζωή, στο πολιτισμικό και μορφωτικό επίπεδο. Οι παράγοντες που διαφοροποιούν αυτούς τους λαούς έχουν να κάνουν με το κλίμα, το έδαφος, την οικονομία, τη μόρφωση κλπ κάθε χώρας.

• Στη Μέση Ανατολή συναντάμε μεγάλες συγκεντρώσεις πληθυσμών. Εδώ απλώνονται και μεγάλοι ποταμοί και κοιλάδες. Άλλωστε κατά την αρχαιότητα εμφανίστηκαν εδώ και σπουδαίοι πολιτισμοί, οι οποίοι επηρέασαν και την ανάπτυξη πολλών κοντινών κρατών.

Οι πολιτισμοί των Ασσυρίων, των Φοινίκων, των Βαβυλωνίων, των Περσών, των Αράβων είναι μερικοί από τους σπουδαίους πολιτισμούς που γεννήθηκαν στην εύφορη Μεσοποταμία αλλά και στη γύρω περιοχή.

Αυτό που ενώνει αυτούς τους λαούς είναι η ισλαμική θρησκεία που είναι κοινή σε όλους καθώς και η αραβική γλώσσα. Επίσης στον παρόμοιο τρόπο ζωής, που είναι αυστηρά προσηλωμένοι στις αξίες, στα έθιμα και στους ηθικούς νόμους των προγόνων τους.

• Στην Ινδία κατοικούν πολλές φυλές, ομιλούνται 14 επίσημες γλώσσες και ο συνδετικός τους κρίκος είναι η θρησκεία. Ο ινδουισμός είναι η κυρίαρχη θρησκεία της Ινδίας σε αντίθεση με τις γύρω χώρες (Πακιστάν, Αφγανιστάν και Μπαγκλαντές) που επικρατεί ο μουσουλμανισμός.

 

Ένας επίσης πανάρχαιος λαός είναι και οι Κινέζοι. Αυτοί ανήκουν στην κίτρινη φυλή, είναι βουδιστές, κομφουκιανιστές και ταοϊστές και είχαν αναπτύξει πλούσιο και πανάρχαιο πολιτισμό.

Ανακάλυψαν το χαρτί, την πυξίδα, το σεισμογράφο και έκαναν πρώτοι χρήση της πυρίτιδας. Το μεγαλύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν είναι ο υπερπληθυσμός αφού πλέον έχουν ξεπεράσει και το 1.300.000.000

• Οι Ιάπωνες χαρακτηρίζονται για την εργατικότητά τους, την ευφυΐα τους, την πειθαρχία τους. Διακρίνονται σε όλους τους τομείς και ανέπτυξαν ιδίως τη βιομηχανία και την τεχνολογία. Θεωρούνται οι πιο μορφωμένοι στον κόσμο και χαρακτηρίζονται για το υψηλό τους πολιτιστικό επίπεδο.

Κεφάλαιο 35ο: Τα κράτη της Ασίας

• ποια είναι τα κράτη της Ασίας.
• τα τμήματα, στα οποία χωρίζεται η ασιατική ήπειρος.

 Βρες τις χώρες της Ασίας. Διάβασε την ερώτηση στο πάνω μέρος του χάρτη και κάνε κλικ στη σωστή απάντηση .

 

Ενότητα Δ. Οι ήπειροι-ΑΣΙΑ

Κεφάλαιο 34ο: Η θέση και το φυσικό περιβάλλον της Ασίας

•  η θέση της Ασίας στον παγκόσμιο χάρτη.
•  το φυσικό περιβάλλον της Ασίας.

Η Ασία βρίσκεται ολόκληρη στο ανατολικό ημισφαίριο ως προς τον 1ο Μεσημβρινό. Σε σχέση με τον Ισημερινό, βρίσκεται σχεδόν ολόκληρη στο βόρειο ημισφαίριο, εκτός από την Ινδονησία της ΝΑ Ασίας που βρίσκεται στο νότιο. 

Η Ασία είναι η μεγαλύτερη από τις 6 ηπείρους της Γης. Έχει έκταση 44.300.000 τ. χλμ. και κοντά στα 4 δισεκατομμύρια κατοίκους.

Συνορεύει δυτικά με την Ευρώπη και νοτιοδυτικά με την Αφρική. Συγκεκριμένα χωρίζεται από την Ευρώπη με τη λίμνη Κασπία, τη Μαύρη θάλασσα και τα Ουράλια όρη, και από την Αφρική χωρίζεται με την Ερυθρά θάλασσα. Βορειοανατολικά τέλος χωρίζεται από την Αμερική με τον Βερίγγειο πορθμό και τη Βερίγγειο θάλασσα.

Την Ασία τη χωρίζουμε σε έξι περιοχές. Στη Μέση Ανατολή, Κεντρική Ασία, Βόρεια Ασία, Νότια Ασία, ΝΑ Ασία και Ανατολική Ασία.

Η Ασία χαρακτηρίζεται από πλούσιο κατακόρυφο διαμελισμό, αφού τα υψίπεδα καταλαμβάνουν τα 3/4 της επιφάνειάς της.

 

Οι ψηλότερες οροσειρές είναι τα Ιμαλάια, με την ψηλότερη κορυφή στον κόσμο το Έβερεστ (8.848 μ), η Καρακορούμ (8.611 μ) καθώς και τα οροπέδια Θιβέτ και Παμίρ.

Τα σημαντικότερα ποτάμια της Ασίας είναι ο Γιανγκ Τσε που στις όχθες του ζουν 250.000.000 άνθρωποι. Πηγάζει από το Θιβέτ και εκβάλλει στον Ειρηνικό Ωκεανό. Έχει μήκος 6.245 χλμ. και είναι ο 3ος μεγαλύτερος σε μήκος ποταμός της Γης, μετά το Νείλο και τον Αμαζόνιο. Άλλοι σπουδαίοι ποταμοί είναι ο Γάγγης, ο ιερός ποταμός των ινδουιστών, που πηγάζει από τα Ιμαλάια και εκβάλλει στον Ινδικό Ωκεανό, ο Τίγρης και ο Ευφράτης που ενώνονται και εκβάλλουν στον περσικό κόλπο, ο Μεκόνγκ κ.ά.Τα ποτάμια στη Βόρεια Ασία δεν επηρεάζουν τη ζωή των ανθρώπων αφού τις περισσότερες μέρες του χρόνου είναι παγωμένα.Οι μεγαλύτερες πεδιάδες της Ασίας είναι η Κινεζική (Ανατολική), η Σιβηρική(Βόρεια), της Μεσοποταμίας (ΝΔ), του Ινδού (Νότια) κ.ά

Οι μεγαλύτερες λίμνες είναι: η μεγαλύτερη στον κόσμο Κασπία (371.000 χλμ), η Αράλη (17.160 χλμ.), παρόλο που το 1968 είχε περίπου 65.000 χλμ και ήταν η τρίτη στον κόσμο αλλά συρρικνώθηκε, και η Μπαλκάς (16.996 χλμ.). Επίσης, στην Ασία βρίσκεται και η βαθύτερη στον κόσμο, η Βαϊκάλη (31.500 χλμ και 1.620 μ. βάθος)

Ενότητα 17η: Πόλεμος και ειρήνη

Με τι θα ασχοληθούμε: ­

• Με ποιον τρόπο προσπαθούμε να πείσουμε κάποιον για την άποψή μας
• Με τα απρόσωπα ρήματα
• Με τις τελικές και αποτελεσματικές προτάσεις
• Πώς γίνεται μια επαυξημένη πρόταση απλή, και το αντίστροφο
• Πώς μετατρέπονται οι ονοματικές φράσεις σε ρηματικές, και αντίστροφα
• Πώς σχηματίζεται ο αόριστος οριστικής σε ρήματα με εσωτερική αύξηση

Κείμενα:

1. Ανατολή θανάτου και Ομορφίτα (ποιήματα)
2. Το ημερολόγιο της Άννας Φρανκ (απόσπασμα από ημερολόγιο)
3. Όαση ειρήνης (άρθρο)
4. Αφίσα

"Σκέψεις ενός παιδιού για τον πόλεμο"

Το ημερολόγιο της Άννας Φρανκ, βλ. biblionet εδώ

Για την Άννα Φρανκ εδώ

 Παιδιά και από τις δυο μεριές του όπλου

"Τα παιδιά στρατιώτες είναι "πιο υπάκουα,
δεν αμφισβητούν τις διαταγές και είναι ευκολότερο
για τους ενήλικες στρατιώτες να τα επηρεάσουν".

Η εκμετάλλευση των παιδιών στις τάξεις του στρατού πρέπει να τελειώσει, αναφέρει η έκθεση του ΟΗΕ. "Μια από τις πιο ανησυχητικές τάσεις στις εμπόλεμες συρράξεις είναι η συμμετοχή των παιδιών ως στρατιώτες", διακηρύσσει η έκθεση που συντάχθηκε από την Graca Machel, την εμπειρογνώμονα του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών στις Επιπτώσεις των Ενόπλων Συρράξεων στα Παιδιά του Πολέμου.

Ποιά είναι η Graca Machel:
Η κ. Machel υπηρέτησε ως Υπουργός Εκπαίδευσης στην πρώτη κυβέρνηση μετά την ανεξαρτησία της Μοζαμβίκης και μέσα σε 10 χρόνια η συμμετοχή των παιδιών στο σχολείο διπλασιάστηκε σε περισσότερο από 80%. Συνεχίζει να δραστηριοποιείται για την ανάπτυξη και ανασυγκρότηση της Μοζαμβίκης. Είναι Πρόεδρος του Ιδρύματος για την Κοινοτική Ανάπτυξη και Πρόεδρος του Εθνικού Οργανισμού για το Παιδί της Μοζαμβίκης. Έχει συνεργαστεί στενά με πολλές οργανώσεις του ΟΗΕ και βραβεύτηκε με το Μετάλλιο Nansen, σε αναγνώριση της εξέχουσας προσφοράς της στα παιδιά πρόσφυγες.

ΠΑΙΔΙΑ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ

"ΟΛΟΙ ΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ"

Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του '90 ένοπλες συρράξεις και έκτακτες καταστάσεις επείγουσας ανάγκης χτύπησαν εκατοντάδες χιλιάδες παιδιά. Παιδιά εκτοπίστηκαν μέσα στην ίδια τους τη χώρα ή έγιναν πρόσφυγες μέσα στην ταραχή των ενόπλων συρράξεων.
Στη δεκαετία που μεσολάβησε από την υιοθέτηση της Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού, το 1989, πάνω από 2.000.000 παιδιά έχουν σκοτωθεί και πάνω από 6.000.000 παιδιά τραυματίσθηκαν ή έμειναν ανάπηρα σε ένοπλες συγκρούσεις, 12.000.000 παιδιά έμειναν άστεγα, τουλάχιστον 1.000.000 έμειναν ορφανά ή αποχωρίσθηκαν τους δικούς τους και 10.000.000 παιδιά έχουν ψυχολογικά τραύματα λόγω πολέμου.

Σύμφωνα με τη UNICEF το 50% των 57,4 εκατομμυρίων εκτοπισμένων ατόμων λόγω ενόπλων συρράξεων σε όλο τον κόσμο, είναι παιδιά.



ΚΕΦΑΛΑΙΟ 71ο: ΟΓΚΟΣ ΚΥΛΙΝΔΡΟΥ


βλ. βίντεο